Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 53

The word that sticks in mind as we read this Sarga is 'ಶೀತೋ ಭವ'; which means 'may (he) become cooler' ; Who? 'Hanuma' ; So here it means 'let Hanuma become cooler'. This is Sita's prayer.

It is not a simple prayer.

It is prayer where Sita is using all her ascetic powers.
ಯದ್ಯತಿ ಪತಿ ಶುಶ್ರೂಷಾ' - 'If I have served my husband well'
'ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಚರಿತಂ ತಪಃ' -' If there is power in my penance'
'ಯದಿ ಚಾಸ್ತೇಕಪತ್ನೀತ್ವಂ' -'If I have been true to my marriage vows'
'ಯದಿ ವಾಭಾಗ್ಯಶೇಷೋ ಮೇ' - If I have any fortune left'
'ಶೀತೋ ಭವ ಹನುಮತಃ' - 'Let Hanuma become cool'
It means Sita is staking all her ascetic powers.

Sita is praying to God of Fire that he shall ensure that Hanuma remains cool. That is because Rakshasas set Hanuman's tail on fire.

How Sita has come to that stage is what we hear in this Sarga,

Now we go through Slokas of fifty third Sarga

||Sloka 53.01||

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಶಗ್ರೀವೋ ಮಹಾಬಲಃ|
ದೇಶಕಾಲಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಭ್ರಾತುರುತ್ತರಮಬ್ರವೀತ್||53.01||

ಸ|| ದಶಗ್ರೀವಃ ಮಹಾಬಲಃ ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ದೇಶಕಾಲಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭ್ರಾತುರುಃ ಉತ್ತರಂ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ದಶಗ್ರೀವಃ ಮಹಾಬಲಃ -
powerful ten-headed one
ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ -
hearing his brother's words
ದೇಶಕಾಲಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ -
which are keeping in line with the time, place and propriety,
ಭ್ರಾತುರುಃ ಉತ್ತರಂ ಅಬ್ರವೀತ್-
spoke to his brother in reply

||Sloka summary||

"The powerful ten-headed one, Ravana, hearing his brother's words which are keeping in line with the time, place and propriety, spoke in reply."||53.01||

||Sloka 53.02||

ಸಮ್ಯಗುಕ್ತಂ ಹಿ ಭವತಾ ದೂತವಧ್ಯಾ ವಿಗರ್ಹಿತಾ|
ಅವಶ್ಯಂ ತು ವಧಾ ದನ್ಯಃ ಕ್ರಿಯತಾ ಮಸ್ಯನಿಗ್ರಹಃ||53.02||

ಸ|| ಭವತಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಉಕ್ತಂ ದೂತ ವಧ್ಯಾ ವಿಗರ್ಹಿತಾ| ಅಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹಃ ವಧಾತ್ ಅನ್ಯಃ ಅವಶ್ಯಂ ಕ್ರಿಯತಾಂ ||

||Sloka meanings||

ಭವತಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಉಕ್ತಂ -
you have spoken well
ದೂತ ವಧ್ಯಾ ವಿಗರ್ಹಿತಾ -
killing messenger is censured
ಅಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹಃ ವಧಾತ್ -
instead of killing him
ಅನ್ಯಃ ಅವಶ್ಯಂ ಕ್ರಿಯತಾಂ -
other (punishment) can be done

||Sloka summary||

"You have spoken well. Killing messenger is censured. His punishment other than killing can surely be done." ||53.02||

Though he rejected the Vibhishana's words " ನ ದೂತ ವಧ್ಯಾಂ ", "messengers are not to be killed", Ravana turns around to accept the same. .

||Sloka 53.03||

ಕಪೀನಾಂ ಕಿಲ ಲಾಂಗೂಲಂ ಇಷ್ಟಂ ಭವತಿ ಭೂಷಣಮ್|
ತದಸ್ಯ ದೀಪ್ಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಂ ತೇನ ದಗ್ಧೇನ ಗಚ್ಛತು||53.03||

ಸ|| ಕಪೀನಾಂ ಭೂಷಣಂ ಲಾಂಗೂಲಂ ಇಷ್ಟಂ ಭವತಿ | ತತ್ ಅಸ್ಯ ( ಲಾಂಗೂಲಂ) ದೀಪ್ಯತಾಂ | ತೇನ ದಗ್ಧೇನ ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛತು||

||Sloka meanings||

ಕಪೀನಾಂ ಲಾಂಗೂಲಂ ಭೂಷಣಂ -
tail is Vanara's ornament
ಇಷ್ಟಂ ಭವತಿ - dear to them
ತತ್ ಅಸ್ಯ ( ಲಾಂಗೂಲಂ) ದೀಪ್ಯತಾಂ -
so his tail may be set on fire
ತೇನ ದಗ್ಧೇನ ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛತು -
once it is burnt he can go quickly

||Sloka summary||

"The tail is Vanara's ornament, and is dear to them. So his tail may be set on fire. Once it is burnt he can go quickly." ||53.03||

||Sloka 53.04||

ತತಃ ಪಶ್ಯಂ ತ್ವಿಮಂ ದೀನಂ ಅಂಗವೈರೂಪ್ಯಕರ್ಶಿತಮ್|
ಸಮಿತ್ರ ಜ್ಞಾತಯಃ ಸರ್ವೇ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಸಸುಹೃತ್ ಜನಾಃ||53.04||

ಸ|| ತತಃ ಇಮಂ ಅಂಗವೈರೂಪ್ಯಕರ್ಶಿತಂ ದೀನಂ ಜ್ಞಾತಯಃ ಸರ್ವೇ ಬಾಂಧವಾಃ ಸಮಿತ್ರ ಸಸುಹೃತ್ ಪಶ್ಯಂ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಇಮಂ - then his
ಅಂಗವೈರೂಪ್ಯಕರ್ಶಿತಂ ದೀನಂ -
thus disfigured and pitiable
ಇಮಂ ಜ್ಞಾತಯಃ ಸರ್ವೇ ಸಮಿತ್ರ ಬಾಂಧವಾಃ ಸಸುಹೃತ್-
those who know him, all his relatives, close friends
ಪಶ್ಯಂ ಇಮಂ- let him be seen

||Sloka summary||

" Then all his friends relatives and his kinsmen will see him disfigured and deformed".||53.04||

||Sloka 53.05||

ಆಜ್ಞಾಪಯತ್ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಃ ಪುರಂ ಸರ್ವಂ ಸ ಚತ್ವರಮ್|
ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಪರಿಣೀಯತಾಮ್||53.05||

ಸ|| ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಃ ಆಜ್ಞಾಪಯತ್ ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ( ಅಯಂ ) ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಸರ್ವಂ ಪುರಂ ಸ ಚತ್ವರಂ ಪರಿಣೀಯತಾಂ||

||Sloka meanings||

ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಃ ಆಜ್ಞಾಪಯತ್ -
king of Rakshasas ordered
ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ -
with the tail set on fire
ಸರ್ವಂ ಪುರಂ ಸ ಚತ್ವರಂ -
all over the city's four corners
ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಪರಿಣೀಯತಾಂ -
taken around by Rakshasas

||Sloka summary||

"The king of Rakshasas ordered that with the tail set on fire, the Rakshasas may take him all over the city's four corners." ||53.05||

||Sloka 53.06||

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕೋಪಕರ್ಷಿತಾಃ|
ವೇಷ್ಟಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಲಾಂಗೂಲಂ ಜೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ಪಾಸಜೈಃ ಪಟೈಃ||53.06||

ಸ|| ತಸ್ಯ ತತ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕೋಪಕರ್ಶಿತಾಃ ತಸ್ಯ ಲಾಂಗೂಲಂ ಜೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ಪಾಸಜೈಃ ಪಟೈಃ ವೇಷ್ಟಯಂತಿ ಸ್ಮ||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ತತ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ -
hearing those words of the king
ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕೋಪಕರ್ಶಿತಾಃ - angry Rakshasas
ತಸ್ಯ ಲಾಂಗೂಲಂ ಜೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ಪಾಸಜೈಃ ಪಟೈಃ -
his tail with tatters of cotton
ವೇಷ್ಟಯಂತಿ ಸ್ಮ - started wrapping

||Sloka summary||

"Hearing those words , the angry Rakshasas started wrapping his tail with tatters of cotton." ||53.06||

||Sloka 53.07||

ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಮಾನೇ ಲಾಂಗೂಲೇ ವ್ಯವರ್ಥತ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಶುಷ್ಕ ಮಿನ್ದನಮಾಸಾದ್ಯ ವನೇಷ್ವಿವ ಹುತಾಶನಃ||53.07||

ಸ||ಲಾಂಗೂಲೇ ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಮಾನೇ ಮಹಾಕಪಿಃ ವ್ಯವರ್ಧತ (ಯಥಾ)ವನೇಷು ಶುಷ್ಕಂ ಇಂಧನಂ ಆಸಾದ್ಯ ಹುತಾಶನಃ ಇವ ||

||Sloka meanings||

ಲಾಂಗೂಲೇ ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಮಾನೇ -
while the tail was being wrapped
ಮಹಾಕಪಿಃ ವ್ಯವರ್ಧತ -
great Vanara grew in size
(ಯಥಾ)ವನೇಷು ಶುಷ್ಕಂ -
dry wood of the forest
ಇಂಧನಂ ಆಸಾದ್ಯ ಹುತಾಶನಃ ಇವ -
like wild fire fed by

||Sloka summary||

"While the tail was being wrapped, the great Vanara grew in size like a wild fire fed by dry wood of the forest. Then they soaked the tail and set fire to the same." ||53.07||

||Sloka 53.08||

ತೈಲೇನ ಪರಿಷಿಚ್ಯಾಥ ತೇಽಗ್ನಿಂ ತತ್ರಾಭ್ಯಪಾತಯನ್|
ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ರಾಕ್ಷಸಾಂ ಸ್ತಾ ನಪಾತಯತ್||53.08||
ರೋಷಾಮರ್ಷಾ ಪರೀತಾತ್ಮಾ ಬಾಲಸೂರ್ಯ ಸಮಾನನಃ|

ಸ||ಅಥ ತೇ ತೈಲೇನ ಪರಿಷಿಚ್ಯತತ್ರ ಅಗ್ನಿಮ್ ಅಭ್ಯಪಾತಯನ್ | ಬಾಲಸೂರ್ಯ ಸಮಾನನಃ ರೋಷಾಮರ್ಷಪರೀತಾತ್ಮಾ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಲಾಂಗೂಲೇನ ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಅಪಾತಯತ್||

||Sloka meanings||

ಅಥ ತೇ ತೈಲೇನ ಪರಿಷಿಚ್ಯ -
then they having soaked with oil
ತತ್ರ ಅಗ್ನಿಮ್ ಅಭ್ಯಪಾತಯನ್ -
lit fire there
ಬಾಲಸೂರ್ಯ ಸಮಾನನಃ -
looking like a rising Sun
ರೋಷಾಮರ್ಷಪರೀತಾತ್ಮಾ -
overtaken by indignation and anger
ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಲಾಂಗೂಲೇನ -
with burning tail
ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಅಪಾತಯತ್ -
he struck the Rakshasas

||Sloka summary||

"Then they lit fire there, having soaked with oil. Overtaken by indignation and anger and looking like a rising Sun, he struck the Rakshasas with his tail."||53.08||

||Sloka 53.09||

ಲಾಂಗೂಲಂ ಸಂಪ್ರದೀಪ್ತಂ ತು ದ್ರಷ್ಟುಂ ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ||53.09||
ಸಹ ಸ್ತ್ರೀ ಬಾಲವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರೀತಾ ನಿಶಾಚರಾಃ|

ಸ|| ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ ಲಾಂಗೂಲಮ್ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪ್ರೀತಾಃ ನಿಶಾಚರಾಃ ಬಾಲವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಸಹ ಸ್ತ್ರೀ ಜಗ್ಮುಃ||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ ಲಾಂಗೂಲಮ್ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ -
Hanuman with his tail burning bright
ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪ್ರೀತಾಃ ನಿಶಾಚರಾಃ -
to see him happy Rakshasas
ಬಾಲವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಸಹ ಸ್ತ್ರೀ ಜಗ್ಮುಃ -
children and old people along with women came

||Sloka summary||

"To see the Hanuman with his tail burning bright, happy Rakshasas, children and old people along with women came."||53.09||

||Sloka 53.10||

ಸ ಭೂಯ ಸಂಗತೈಃ ಕ್ರೂರೈಃ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಹರಿಸತ್ತಮಃ ||53.10||
ನಿಬದ್ಧಃ ಕೃತವಾನ್ ವೀರಃ ತತ್ಕಾಲಸದೃಶೀಂ ಮತಿಮ್|

ಸ|| ಸಂಗತೈಃ ಕ್ರೂರೈಃ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಭೂಯಃ ನಿಬದ್ಧಃ ಸಃ ವೀರಃ ಹರಿಸತ್ತಮಃ ತತ್ಕಾಲ ಸದೃಶೀಂ ಮತಿಂ ಕೃತವಾನ್ ||

||Sloka meanings||

ಸಂಗತೈಃ ಕ್ರೂರೈಃ ರಾಕ್ಷಸೈಃ -
by the cruel Rakshasa who gathered
ಭೂಯಃ ನಿಬದ್ಧಃ ಸಃ ವೀರಃ -
again bound that hero
ತತ್ಕಾಲ ಸದೃಶೀಂ -
appropriate for the moment.
ಹರಿಸತ್ತಮಃ ಮತಿಂ ಕೃತವಾನ್ -
Vanaras thought about

||Sloka summary||

"When the Rakshasas gathered together and bound Hanuman again, the best of Vanaras thought of what was appropriate for the moment."||53.10||

||Sloka 53.11||

ಕಾಮಂ ಖಲು ನಮೇ ಶಕ್ತಾ ನಿಬದ್ಧಾಸ್ಯಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ||53.11|
ಛಿತ್ವಾಪಾಶಾನ್ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಹನ್ಯಾಮಹಂ ಇಮಾನ್ಪುನಃ|

ಸ||ರಕ್ಷಸಾಃ ನಿಬದ್ಧಸ್ಯಾಪಿ ಮೇ ನ ಶಕ್ತಾಃ ಕಾಮಂ ಖಲು | ಅಹಂ ಪುನಃ ಪಾಶಾನ್ ಛಿತ್ವಾಸಮುತ್ಪಾತ್ಯ ಇಮಾನ್ ಹನ್ಯಾಮ್||

||Sloka meanings||

ನಿಬದ್ಧಸ್ಯಾಪಿ ರಕ್ಷಸಾಃ -
although bound by Rakshasas
ಮೇ ನ ಶಕ್ತಾಃ ಕಾಮಂ ಖಲು -
they are surely not capable
ಅಹಂ ಪುನಃ ಪಾಶಾನ್ ಛಿತ್ವಾ -
again breaking the bonds
ಅಹಂ ಸಮುತ್ಪಾತ್ಯ ಇಮಾನ್ ಹನ್ಯಾಮ್-
I can kill all of them

||Sloka summary||

Although bound by Rakshasa they are not capable. I can again break the bonds and kill them.

||Sloka 53.12||

ಯದಿ ಭರ್ತುರ್ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಚರನ್ತಂ ಭರ್ತೃಶಾಸನಾತ್ ||53.12||
ಬಧ್ನನ್ಯೇತೇ ದುರಾತ್ಮಾನೋ ನ ತು ಮೇ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ಕೃತಾ|

ಸ||ಭರ್ತುಃ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಚರಂತಂ ಏತೇ ದುರಾತ್ಮನಃ ಬರ್ತೃಶಾಸನಾತ್ ಬಧ್ನಂತಿ ಯದಿ ಮೇ ನಿಕೃತಿಃ ನ ಕೃತಾ||

||Sloka meanings||

ಭರ್ತುಃ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಚರಂತಂ -
moving here for the well-being of my master
ಯದಿ ಮೇ ನಿಕೃತಿಃ ನ ಕೃತಾ -
if I escape I will not be doing my duty
ಏತೇ ದುರಾತ್ಮನಃ - these evil ones
ಭರ್ತೃಶಾಸನಾತ್ ಬಧ್ನಂತಿ -
bound me on the orders of their master

||Sloka summary||

"While moving here for the well-being of my master , I will not be doing my duty if I escape . These evil ones bound me on the orders of their master. "

||Sloka 53.13, 14||

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಪರ್ಯಾಪ್ತೋ ರಾಕ್ಷಸಾನಾ ಮಹಂ ಯುಧಿ||53.13||
ಕಿಂತು ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಷಹಿಷ್ಯೇಽಹ ಮೀದೃಶಂ|
ಲಂಕಾ ಚಾರಯಿತವ್ಯಾ ವೈ ಪುನರೇವ ಭವದಿತಿ||53.14||

ಸ||ಯುಧಿ ಅಹಂ ಸರ್ವೇಷಾಂಏವ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ | ಕಿಂತು ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಅಹಂ ಈದೃಶಮ್ ಲಂಕಾ ಪುನರೇವ ಚಾರಯಿತವ್ಯಾ ಭವೇತ್ | ಇತಿ ವಿಷಹಿಷ್ಯೇ||

||Sloka meanings||

ಯುಧಿ ಅಹಂ - In the battle
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಏವ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ -
I am enough for all the Rakshasas
ಕಿಂತು ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ -
for the sake of Rama
ಈದೃಶಮ್ ಲಂಕಾ - this Lanka
ಅಹಂ ಪುನರೇವ ಚಾರಯಿತವ್ಯಾ ಭವೇತ್ -
I will go around seeing again
ಇತಿ ವಿಷಹಿಷ್ಯೇ - will bear that

||Sloka summary||

" In the battle I am enough for all the Rakshasas. But for the sake of Rama I will go around Lanka like this. I will bear this."

||Sloka 53.15||

ರಾತ್ರೌನ ಹಿ ಸುದೃಷ್ಟಾ ಮೇ ದುರ್ಗಕರ್ಮ ವಿಧಾನತಃ|
ಅವಶ್ಯಮೇವ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ ಮಯಾ ಲಂಕಾ ನಿಶಾಕ್ಷಯೇ||53.15||

ಸ|| ಲಂಕಾ ದುರ್ಗಕರ್ಮವಿಹಾನತಃ ರಾತ್ರೌ ಸುದೃಷ್ಟಾ ನ ಹಿ ನಿಶಾಕ್ಷಯೇ ಮಯಾ | ಅವಶ್ಯಮೇವ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ||

||Sloka meanings||

ಲಂಕಾ ದುರ್ಗಕರ್ಮವಿಹಾನತಃ -
fortifications of Lanka
ರಾತ್ರೌ ಸುದೃಷ್ಟಾ ನ ಹಿ -
not been seen by me clearly in the night
ನಿಶಾಕ್ಷಯೇ ಮಯಾ -
before night ends
ಅವಶ್ಯಮೇವ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ-
I shall surely see

||Sloka summary||

"The fortifications of Lanka have not been seen by me clearly in the late hours of the night. They ought to be seen."

||Sloka 53.16||

ಕಾಮಂ ಬದ್ಧಸ್ಯ ಮೇ ಭೂಯಃ ಪುಚ್ಛಸ್ಯೋದ್ದೀಪಮನೇನ ಚ|
ಪೀಡಾಂ ಕುರ್ವನ್ತು ರಕ್ಷಾಂಸಿ ನ ಮೇsಸ್ತಿ ಮನಸಃ ಶ್ರಮಃ||53.16||

ಸ|| ಭೂಯಃ ಬದ್ಧಸ್ಯ ಮೇ ಪುಚ್ಛಸ್ಯ ಉದ್ದೀಪನೇನ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಕಾಮಂ ಪೀಡಾಂ ಕುರ್ವಂತು | ಮೇ ಮನಸಃ ಶ್ರಮಃ ನಾಸ್ತಿ||

||Sloka meanings||

ಭೂಯಃ ಬದ್ಧಸ್ಯ ಮೇ -
again by binding me
ಪುಚ್ಛಸ್ಯ ಉದ್ದೀಪನೇನ -
burning of the tail
ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಕಾಮಂ ಪೀಡಾಂ ಕುರ್ವಂತು -
Rakshasa's may torment me
ಮೇ ಮನಸಃ ಶ್ರಮಃ ನಾಸ್ತಿ-
that is not tiresome for me

||Sloka summary||

"Again by binding me and burning of the tail the Rakshasa's may torment me as they wish. That is not tiresome for me".||53.16||

||Sloka 53.17||

ತತಃ ತೇ ಸಂವೃತಾಕಾರಂ ಸತ್ತ್ವವನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಂ|
ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಯಯುರ್ಹೃಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಪಿಕುಂಜರಮ್||53.17||

ಸ|| ತತಃ ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಸಂವೃತಾಕಾರಂ ಸತ್ತ್ವವಂತಂ ಕಪಿಕುಂಜರಂ ಮಹಾಕಪಿಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಯಯುಃ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಹೃಷ್ಟಾಃ -
then the Rakshasas joyfully
ಸಂವೃತಾಕಾರಂ ಸತ್ತ್ವವಂತಂ -
contracted and powerful
ಕಪಿಕುಂಜರಂ ಮಹಾಕಪಿಂ -
hanuman the best of Vanaras
ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಯಯುಃ -
took him around

||Sloka summary||

"Then the Rakshasas joyfully captured the shrunken Vanara, the elephant among Vanaras, and left." ||53.17||

||Sloka 53.18||

ಶಂಖ ಭೇರೀನಿನಾದೈಃ ತಂ ಘೋಷಯನ್ತಃ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ|
ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾಣಃ ಚಾರಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ತಾಂ ಪುರೀಮ್||53.18||

ಸ|| ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಃ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ತಂ ಶಂಖಭೇರೀನಿನಾದೈಶ್ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ಘೋಷಯಂತಃ ತಾಂ ಪುರೀಂ ಚಾರಯಂತಿ ಸ್ಮ||

||Sloka meanings||

ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಃ ರಾಕ್ಷಸಾಃ -
Rakshasas who are known cruel actions
ತಂ - that hanuman
ಶಂಖಭೇರೀನಿನಾದೈಶ್ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ಘೋಷಯಂತಃ -
beating drums and blowing conches , announcing their deeds
ತಾಂ ಪುರೀಂ ಚಾರಯಂತಿ ಸ್ಮ-
paraded him around the city

||Sloka summary||

"The Rakshasas who are known cruel actions, beating drums and blowing conches , announcing their deeds, paraded him around the city." ||53.18||

||Sloka 53.19||

ಅನ್ವೀಯಮಾನೋ ರಕ್ಷೋಭಿ ರ್ಯಯೌ ಸುಖಮರಿನ್ದಮಃ|
ಹನುಮಾಂಶ್ಚಾರಯಾಮಾಸ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಮಹಪುರೀಂ||53.19||

ಸ|| ಅರಿಂದಮಃ ಹನುಮಾನ್ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಅನ್ವೀಯಮಾನಃ ಸುಖಂ ಯಯೌ| ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಮಹಪುರೀಂ ಚಾರಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಅರಿಂದಮಃ ಹನುಮಾನ್ -
subduer of enemies , Hanuman
ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಅನ್ವೀಯಮಾನಃ -
being taken around by Rakshasas
ಸುಖಂ ಯಯೌ - felt good
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಮಹಪುರೀಂ ಚಾರಯಾಮಾಸ -
he ranged forth in the city of Rakshasas

||Sloka summary||

"The subduer of enemies , Hanuman being followed by Rakshasas went around happily. He ranged forth in the city of Rakshasas."||53.19||

||Sloka 53.20||

ಅಥಾಪಶ್ಯತ್ ವಿಮಾನಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಸಂವೃತಾನ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ ಸುವಿಭಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಚತ್ವರಾನ್||53.20||

ಸ|| ಅಥ ಮಹಾಕಪಿಃ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ವಿಮಾನಾನಿ ಸಂವೃತಾನ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ ಸುವಿಭಕ್ತಾನ್ ಚತ್ವಾರಾನ್ ಅಪಶ್ಯತ್ ||

||Sloka meanings||

ಅಥ ಮಹಾಕಪಿಃ -
then the great Vanara
ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ವಿಮಾನಾನಿ -
wonderful towering mansions
ಸಂವೃತಾನ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ -
secure underground places
ಸುವಿಭಕ್ತಾನ್ ಚತ್ವಾರಾನ್ -
well laid out squares and streets.
ಅಪಶ್ಯತ್ - saw

||Sloka summary||

Then the great Vanara saw wonderful towering mansions secured all over and well laid out squares and streets.||53.20||

||Sloka 53.21||

ವೀಧೀಶ್ಚ ಗೃಹಸಂಬಾಧಾಃ ಕಪಿಃ ಶೃಂಗಾಟಕಾನಿ ಚ|
ತಥಾ ರಥ್ಯೋಪರಥ್ಯಾಶ್ಚ ತಥೈವ ಗೃಹಕಾನ್ತರಾನ್||53.21||
ಗೃಹಾಶ್ಚ ಮೇಘಸಂಕಾಶಾನ್ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಃ|

ಸ|| ಪವನಾತ್ಮಜಃ ಕಪಿಃ ಗೃಹಸಂಬಾಧಾಃ ವೀಥಿಃ ಶೃಂಗಾಟಕಾನಿ ಚ ತಥಾ ರಥ್ಯೋಪರಥ್ಯಾಶ್ಚ ತಥೈವಚ ಚ ಗೃಹಕಾಂತರಾನ್ ಮೇಘಸಂಕಾಸಾನ್ ಗೃಹಾಂಶ್ಚ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಪವನಾತ್ಮಜಃ ಕಪಿಃ -
son of wind god, the Vanara
ಗೃಹಸಂಬಾಧಾಃ ವೀಥಿಃ -
streets with houses
ಶೃಂಗಾಟಕಾನಿ ಚ -
beautiful tall mansions
ತಥಾ ರಥ್ಯೋಪರಥ್ಯಾಶ್ಚ-
with highways and byways
ತಥೈವಚ ಚ ಗೃಹಕಾಂತರಾನ್ ಮೇಘಸಂಕಾಸಾನ್ ಗೃಹಾಂಶ್ಚ - similarly interiors paths of houses, also houses appearing like clouds
ದದರ್ಶ- saw

||Sloka summary||

"The son of wind god, the Vanara, saw streets with houses and beautiful tall mansions, highways and byways. Similarly he saw interior routes of houses, also houses appearing like clouds."||53.21||

||Sloka 53.22||

ಚತ್ವರೇಷು ಚತುಷ್ಕೇಷು ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ತಥೈವ ಚ||53.22||
ಘೋಷಯನ್ತಿ ಕಪಿಂ ಸರ್ವೇ ಚಾರೀಕ ಇತಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ|

ಸ|| ಸರ್ವೇ ರಕ್ಷಸಾಃ ಚತ್ವರೇಷು ಚತುಷ್ಕೇಷು ತಥೈವ ಚ ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ಕಪಿಂ ಚಾರೀಕಃ ಇತಿ ಘೋಷಯಂತಿ||

||Sloka meanings||

ಸರ್ವೇ ರಕ್ಷಸಾಃ -
all the Rakshasas
ಚತ್ವರೇಷು ಚತುಷ್ಕೇಷು -
in the cross roads, the altars with four pillars
ತಥೈವ ಚ ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ಚ -
similarly along the Royal path too
ಕಪಿಂ ಚಾರೀಕಃ ಇತಿ ಘೋಷಯಂತಿ-
announcing that Vanara as a thief

||Sloka summary||

"All the Rakshasas went around the cross roads, the altars with four pillars, the royal path announcing the Vanara as a thief."||53.22||

||Sloka 53.23||

ಸ್ತ್ರೀಬಾಲ ವೃದ್ಧಾ ನಿರ್ಜಗ್ಮುಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುತೂಹಲಾತ್||53.23||
ತಂ ಪ್ರದೀಪಿತಲಾಂಗೂಲಂ ಹನುಮನ್ತಂ ದಿದೃಕ್ಷವಃ|

ಸ|| ಪ್ರದೀಪಿತಲಾಂಗೂಲಂ ತಂ ಹನೂಮಂತಂ ದಿದೃಕ್ಷವಃ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಾಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುತೂಹಲಾತ್ ನಿರ್ಜಗ್ಮುಃ||

||Sloka meanings||

ಪ್ರದೀಪಿತಲಾಂಗೂಲಂ ತಂ -
with glowing tail
ಹನೂಮಂತಂ ದಿದೃಕ್ಷವಃ -
to see Hanuman
ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಾಃ ತತ್ರ ತತ್ರ -
women, children and old people here and there
ಕುತೂಹಲಾತ್ ನಿರ್ಜಗ್ಮುಃ -
gathered with curiosity

||Sloka summary||

"To see Hanuman with glowing tail , women, children and old people gathered with curiosity everywhere."||53.23||

||Sloka 53.24||

ದೀಪ್ಯಮಾನೇ ತತಃ ತಸ್ಯ ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇ ಹನೂಮತಃ||53.24||
ರಾಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ತಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ಯಃ ಶಂಸುರ್ದೇವಾವ್ಯಾಸ್ತದಪ್ರಿಯಮ್|

ಸ|| ತತಃ ತತ್ರ ಹನೂಮತಃ ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇ ದೀಪ್ಯಮಾನೇ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ಯಃ ತಾಃ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಃ ದೇವ್ಯಾಃ ಅಪ್ರಿಯಂ ತತ್ ಶಂಸುಃ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ತತ್ರ ಹನೂಮತಃ -
then there Hanuman's
ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇ ದೀಪ್ಯಮಾನೇ -
tail was set on fire
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ಯಃ ತಾಃ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಃ -
Rakshasis with ugly looking eyes
ದೇವ್ಯಾಃ ಅಪ್ರಿಯಂ ತತ್ ಶಂಸುಃ-
informed the unpleasant news to the divine lady

||Sloka summary||

"Then as the Hanuman's tail was set on fire , the ugly looking Rakshasis informed the unpleasant news to the divine lady Sita." ||53.24||

||Sloka 53.25||

ಯಸ್ತ್ವಯಾ ಕೃತ ಸಂವಾದಃ ಸೀತೇ ತಾಮ್ರಮುಖಃ ಕಪಿಃ||53.25||
ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಸ ಏಷ ಪರಿಣೀಯತೇ|

ಸ|| ಸೀತೇ ಯಃ ತಾಮ್ರಮುಖಃ ಕಪಿಃ ತ್ವಯಾ ಕೃತಸಂವಾದಃ ಸ ಏಷಃ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಲಾಂಗೂಲೇನ ಪರಿಣೀಯತೇ ||

||Sloka meanings||
ಸೀತೇ ಯಃ ತಾಮ್ರಮುಖಃ ಕಪಿಃ -
o Sita, the Vanara with red face
ತ್ವಯಾ ಕೃತಸಂವಾದಃ -
one who spoke to you
ಸ ಏಷಃ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಲಾಂಗೂಲೇನ -
he with his tail set on fire
ಪರಿಣೀಯತೇ - being paraded

||Sloka summary||

"Oh Sita, the Vanara with red face , who spoke to you , he was being paraded in the streets with his tail set on fire". ||53.25||

||Sloka 53.26||

ಶ್ರುತ್ವಾ ತದ್ವಚನಂ ಕ್ರೂರಂ ಆತ್ಮಾಪಹರಣೋಪಮಮ್||53.26||
ವೈದೇಹೀ ಶೋಕ ಸಂತಪ್ತಾ ಹೂತಾಶನಮುಪಾಗಮತ್|

ಸ|| ವೈದೇಹೀ ಆತ್ಮಾಪಹರಣೋಪಮಂ ಕ್ರೂರಂ ತತ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶೋಕಸಂತಪ್ತಾ ಹುತಾಶನಂ ಉಪಾಗಮತ್||

||Sloka meanings||

ಆತ್ಮಾಪಹರಣೋಪಮಂ -
that which was equal to her abduction
ಕ್ರೂರಂ ತತ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ -
hearing those cruel words
ವೈದೇಹೀ ಶೋಕಸಂತಪ್ತಾ ಹುತಾಶನಂ ಉಪಾಗಮತ್ -
Vaidehi burning with grief invoked the god of fire

||Sloka summary||

"Vaidehi hearing that news which was as cruel as her abduction, burning with grief invoked the god of fire." ||53.26||

||Sloka 53.27||

ಮಂಗಳಾಭಿಮುಖೀ ತಸ್ಯ ಸಾ ತದಾಽಽಸೀನ್ಮಹಾಕಪೇಃ||
ಉಪತಸ್ಥೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಯತಾ ಹವ್ಯವಾಹನಮ್||53.27||

ಸ|| ತದಾ ಸಾ ಮಹಾಕಪೇಃ ತಸ್ಯ ಮಂಗಳಾಭಿಮುಖೀ ಆಸೀತ್| ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಯತಾ ಹವ್ಯವಾಹನಮ್ ಉಪತಸ್ಥೇ||

||Sloka meanings||

ತದಾ ಸಾ - then that lady
ಮಹಾಕಪೇಃ - for the great Vanara
ತಸ್ಯ ಮಂಗಳಾಭಿಮುಖೀ ಆಸೀತ್ -
wishing auspicious happenings for him
ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಯತಾ -
the large eyed one in her mind
ಹವ್ಯವಾಹನಮ್ ಉಪತಸ್ಥೇ-
invoked the god of fire

||Sloka summary||

"Then that lady wishing auspicious happenings for the great Vanara invoked the god of fire in her mind." ||53.27||

||Sloka 53.28||

ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಚರಿತಂ ತಪಃ|
ಯದಿ ಚಾಸ್ತ್ಯೇಕಪತ್ನೀತ್ವಂ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||53.28||

ಸ|| ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಅಸ್ತಿ ಯದಿ ತಪಃ ಚರಿತಂ ಅಸ್ತಿ ಯದಿ ಏಕಪತ್ನೀತ್ವಂ ಅಸ್ತಿ ಚ ಯದಿ ತ್ವಂ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ||

||Sloka meanings||

ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಅಸ್ತಿ ಯದಿ -
if I have served my husband
ತಪಃ ಚರಿತಂ ಅಸ್ತಿ ಯದಿ -
if I have practiced austerities,
ಏಕಪತ್ನೀತ್ವಂ ಅಸ್ತಿ ಚ ಯದಿ-
if I am loyal to my husband
ತ್ವಂ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ -
you be cool for Hanuman.

||Sloka summary||

"If I have served my husband, if I have practiced austerities, if I am loyal to my husband , you be cool for Hanuman." ||53.28||

||Sloka 53.29||

ಯದಿಕಿಂಚಿದನುಕ್ರೋಶಃ ತಸ್ಯ ಮಯ್ಯಸ್ತಿ ಧೀಮತಃ|
ಯದಿ ವಾ ಭಾಗ್ಯಶೇಷೋ ಮೇ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||53.29||

ಸ|| ಧೀಮತಃ ತಸ್ಯ ಮಯಿ ಕಿಂಚಿತ್ ಅನುಕ್ರೋಶಃ ಅಸ್ತಿ ಯದಿ ಮೇ ಭಾಗ್ಯ ಶೇಷಃ ಯದಿ ವಾ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ||

||Sloka meanings||

ಧೀಮತಃ ತಸ್ಯ - the wise one
ಮಯಿ ಕಿಂಚಿತ್ ಅನುಕ್ರೋಶಃ ಅಸ್ತಿ -
has a little compassion for me
ಯದಿ ಮೇ ಭಾಗ್ಯ ಶೇಷಃ -
if there is any luck with me
ಯದಿ ವಾ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ -
let Hanuman become cool

||Sloka summary||

"If the wise one has a little compassion for me , if there is any luck with me, let Hanuman become cool." ||53.29||

||Sloka 53.30||

ಯದಿ ಮಾಂ ವೃತ್ತಿ ಸಂಪನ್ನಾಂ ತತ್ಸಮಾಗಮ ಲಾಲಸಾಂ|
ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||53.30||

ಸ|| ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಃ ಮಾಮ್ ವೃತ್ತಸಂಪನ್ನಾಂ ತತ್ಸಮಾಗಮಲಾಲಸಾಂ ವಿಜಾನತೇ ಯದಿ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ||

||Sloka meanings||

ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಃ - he, the righteous one
ಮಾಮ್ ವೃತ್ತಸಂಪನ್ನಾಂ -
(believes) me being pure in mind
ತತ್ಸಮಾಗಮಲಾಲಸಾಂ ವಿಜಾನತೇ ಯದಿ-
believes that I am longing to unite with him
ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ -
be cool for Hanuman.

||Sloka summary||

"If the righteous one believes I am pure in mind , and that I am longing to unite with him then be cool for Hanuman." ||53.30||

In these four Slokas Sita prays to God of Fire to protect Hanuma. In that prayer she places all her power at stake for the safety of Hanuman. We will review this at the end of the chapter.

||Sloka 53.31||

ಯದಿ ಮಾಂ ತಾರಯೇದಾರ್ಯಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ|
ಅಸ್ಮಾದುಃಖಾಮ್ಬುಸಂರೋಧಾತ್ ಶೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ||53.31||

ಸ|| ಆರ್ಯಃ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ಅಸ್ಮಾತ್ ದೂಖಾಮ್ಬು ಸಂರೋಧಾತ್ ಮಾಂ ತಾರಯೇತ್ ಯದಿ ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ||

||Sloka meanings||

ಆರ್ಯಃ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ ಸುಗ್ರೀವಃ -
Sugriva the noble one who is true to his promise
ಅಸ್ಮಾತ್ ದೂಖಾಮ್ಬು ಸಂರೋಧಾತ್ -
from this sea of sorrows
ಮಾಂ ತಾರಯೇತ್ ಯದಿ-
if he is going to rescue me
ಹನೂಮತಃ ಶೀತಃ ಭವ -
then be cool for Hanuman

||Sloka summary||

"If Sugriva the noble one who is true to his promise in warfare is going to rescue me from this sea of sorrows then be cool for Hanuman".||53.31||

||Sloka 53.32||

ತತಃ ತೀಕ್ಷ್ಣಾರ್ಚಿ ರವ್ಯಗ್ರಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಶಿಖೋ ನಲಃ|
ಜಜ್ವಾಲ ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷ್ಯಾ ಶ್ಶಂಸನ್ನಿವ ಶಿವಂ ಕಪೇಃ||53.32||

ಸ|| ತತಃ ಅನಲಃ ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕಪೇಃ ಶಿವಂ ಶಂಸನ್ನಿವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾರ್ಚಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಶಿಖಃ ಅವ್ಯಗ್ರಃ ಜಜ್ವಾಲ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಅನಲಃ -
then the fire god
ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷ್ಯಾಃ -
to the fawn eyed lady
ಕಪೇಃ ಶಿವಂ ಶಂಸನ್ನಿವ -
as if announcing the auspiciousness of the Vanara
ತೀಕ್ಷ್ಣಾರ್ಚಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಶಿಖಃ -
intense flame with tips of the flames moving
ಅವ್ಯಗ್ರಃ ಜಜ್ವಾಲ- steadily glowed

||Sloka summary||

"Then tips of the intense flame glowed steadily as though assuring the fawn eyed lady about being auspicious to the Vanara." ||53.32||

||Sloka 53.33||

ಹನುಮಜ್ಜನಕಶ್ಚಾಪಿ ಪುಚ್ಛಾನಲಯುತೋಽನಿಲಃ|
ವವೌ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರೋ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಲೇಯಾನಿಲಶೀತಲಃ||53.33||

ಸ|| ಹನುಮತ್ ಜನಕಃ ಅನಿಲಃ ಪುಚ್ಛಾನಲಯುತಃ ದೇವ್ಯಾಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರಃ ಪ್ರಾಲೇಯಾನಿಲಶೀತಲಃ ವವೌ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮತ್ ಜನಕಃ -
hanuman's father too
ಪುಚ್ಛಾನಲಯುತಃ ಅನಿಲಃ-
(to) the fire god burning the tail
ದೇವ್ಯಾಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರಃ -
divine lady's prayer for safety
ಪ್ರಾಲೇಯಾನಿಲಶೀತಲಃ ವವೌ-
blew cool wind like wind from cool mountains

||Sloka summary||

"The father of Hanuman the wind god and the fire god burning the tail, blew cool wind , in response to her prayers ." ||53.33||

||Sloka 53.34||

ದಹ್ಯಮಾನೇ ಚ ಲಾಂಗೂಲೇ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ||53.34||
ಪ್ರದೀಪ್ತೋsಗ್ನಿರಯಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನಮಾಂ ದಹತಿ ಸರ್ವತಃ|

ಸ||ಲಾಂಗೂಲೇ ದಹ್ಯಮಾನೇ ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ| ಸರ್ವತಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಃ ಅಯಂ ಅಗ್ನಿಃ ಮಾಮ್ ಕಸ್ಮಾತ್ ನ ದಹತಿ ||

||Sloka meanings||

ಲಾಂಗೂಲೇ ದಹ್ಯಮಾನೇ -
as the tail continued burning
ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ -
Hanuman started thinking
ಸರ್ವತಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಃ ಅಯಂ ಅಗ್ನಿಃ -
the fire which burns everything
ಮಾಮ್ ಕಸ್ಮಾತ್ ನ ದಹತಿ -
why is it not burning me?

||Sloka summary||

"As the tail continued burning Hanuman started thinking. Why is this the fire which is burning everywhere is not burning me." ||53.34||

||Sloka 53.35||

ದೃಶ್ಯತೇ ಚ ಮಹಾಜ್ವಾಲಃ ಕರೋತಿ ನ ಚ ಮೇ ರುಜಮ್||53.35||
ಶಿಶಿರಸ್ಯೇವಸಂಪಾತೋ ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಃ|

ಸ||ಮಹಾಜ್ವಾಲಃ ದೃಶ್ಯತೇ ಮೇ ರುಜಂ ನ ಕರೋತಿ ಚ ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇ ಶಿಶಿರಸ್ಯ ಸಂಘಾತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಃ ಇವ ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾಜ್ವಾಲಃ ದೃಶ್ಯತೇ ಮೇ -
great fire is seen
ಮೇ ರುಜಂ ನ ಕರೋತಿ ಚ -
it is not hurting me
ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ರೇ ಶಿಶಿರಸ್ಯ ಸಂಘಾತಃ -
at the tip of my tail
ಶಿಶಿರಸ್ಯ ಸಂಘಾತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಃ ಇವ -
cool mass of ice is placed as if

||Sloka summary||

"The great fire is seen, but it is not hurting me. At the end of my tail, it is cool like there is a mass of ice." ||53.35||

||Sloka 53.36||

ಅಥವಾ ತದಿದಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಯದೃಷ್ಟಂ ಪ್ಲವತಾ ಮಯಾ||53.36||
ರಾಮಪ್ರಭಾವಾದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಪರ್ವತಃ ಸರಿತಾಂ ಪತೌ|

ಸ|| ಅಥವಾ ಯತ್ ಪ್ಲವತಾ ಮಯಾ ರಾಮಪ್ರಭಾವಾತ್ ಪರ್ವತಃ ಸರಿತಾಂ ಪತೌ ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟಂ ತತ್ ಇದಂ ವ್ಯಕ್ತಮ್||

||Sloka meanings||

ಅಥವಾ ಯತ್ ಪ್ಲವತಾ ಮಯಾ-
or else when I was flying
ರಾಮಪ್ರಭಾವಾತ್ -
because of Rama's power
ಪರ್ವತಃ ಸರಿತಾಂ ಪತೌ -
mountain floating up in the ocean
ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟಂ -
surprisingly seen
ತತ್ ಇದಂ ವ್ಯಕ್ತಮ್ -
now it is clear.

||Sloka summary||

"Or it may be because of Rama's power. Like the wonderful incident of a mountain floating in the sky seen while I leaped" ||53.36||

||Sloka 53.37||

ಯದಿ ತಾವತ್ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ||53.37||
ರಾಮಾರ್ಥಂ ಸಂಭ್ರಮಸ್ತಾದೃಕ್ಕಿಮಗ್ನಿರ್ನಕರಿಷ್ಯತಿ|

ಸ||ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ರಾಮಾರ್ಥಂ ತಾದೃಕ್ ಸಂಭ್ರಮಃ ಯದಿ ಅಗ್ನಿಃ ಕಿಂ ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ||

||Sloka meanings||

ಯದಿ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ಮೈನಾಕಸ್ಯ -
if wise Sagara and Mainaka
ರಾಮಾರ್ಥಂ ತಾದೃಕ್ ಸಂಭ್ರಮಃ ಯದಿ -
had such anxiety to serve Rama
ಅಗ್ನಿಃ ಕಿಂ ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ -
why will not God of fire do ?

||Sloka summary||

" If the wise Sagara and Mainaka had such anxiety to serve Rama , why will not god of fire do ? " ||53.37||

||Sloka 53.38||

ಸೀತಾಯಾಶ್ಚಾನೃಶಂ ಸ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ ರಾಘವಸ್ಯ ಚ||53.38||
ಪಿತುಶ್ಚ ಮಮ ಸಖ್ಯೇನ ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ|

ಸ|| ಸೀತಾಯಾಃ ಅನೃಶಂಸ್ಯೇನ ರಾಘವಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ಮಮಪಿತುಃ ಸಖ್ಯೇನ ಪಾವಕಃ ಮಾಮ್ ನ ದಹತಿ||

||Sloka meanings||

ಸೀತಾಯಾಃ ಅನೃಶಂಸ್ಯೇನ -
because of Sita's steadfast chaste character
ರಾಘವಸ್ಯ ತೇಜಸಾ -
Raghava's luster
ಮಮಪಿತುಃ ಸಖ್ಯೇನ -
my father's friendship
ಪಾವಕಃ ಮಾಮ್ ನ ದಹತಿ-
god of fire is not burning me

||Sloka summary||

"Because of Sita's steadfast chaste character, Raghava's luster, and my father's friendship , the god of fire is not burning me." ||53.38||

||Sloka 53.39||

ಭೂಯಃ ಸ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಕುಂಜರಃ||53.39||
ಉತ್ಪಪಾತಾಥ ವೇಗೇನ ನನಾದ ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ|

ಸ|| ಕಪಿಕುಂಜರಃ ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ಭೂಯಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ | ಅಥ ವೇಗೇನ ಉತ್ಪಪಾದ ನನಾದ ಚ||

||Sloka meanings||

ಕಪಿಕುಂಜರಃ ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ -
Vanara, the best among Vanaras
ಭೂಯಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ -
again started thinking
ಅಥ ವೇಗೇನ ಉತ್ಪಪಾದ ನನಾದ ಚ-
then flew up quickly and roared

||Sloka summary||

"The best among Vanaras again started thinking. Then flew up quickly and roared." ||53.39||

||Sloka 53.40||

ಪುರದ್ವಾರಂ ತತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶೈಲಶೃಂಗಮಿವೋನ್ನತಮ್||53.40||
ವಿಭಕ್ತರಕ್ಷಸ್ಸಂಭಾಧ ಮಾಸಸಾದಾನಿಲಾತ್ಮಜಃ|

ಸ|| ತತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅನಿಲಾತ್ಮಜಃ ಶೈಲಶೃಂಗಮಿವ ಉನ್ನತಂ ವಿಭಕ್ತರಕ್ಷಃ ಸಂಬಾಧಾಮ್ ಪುರದ್ವಾರಂ ಆಸಸಾದ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅನಿಲಾತ್ಮಜಃ -
then the illustrious son of wind god
ವಿಭಕ್ತರಕ್ಷಃ ಸಂಬಾಧಾಮ್ -
having freed himself from the Rakshasas
ಶೈಲಶೃಂಗಮಿವ ಉನ್ನತಂ -
which is like the peak of the mountain
ಪುರದ್ವಾರಂ ಆಸಸಾದ-
reached the entrance of the city

||Sloka summary||

"Then the illustrious son of wind god reached the entrance of the city which is like the peak of the mountain and having freed himself from the Rakshasas."||53.40||

||Sloka 53.41||

ಸ ಭೂತ್ವಾ ಶೈಲಸಂಕಾಶಃ ಕ್ಷಣೇನ ಪುನರಾತ್ಮವಾನ್ ||53.41||
ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಪರಮಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋಬನ್ದನಾನ್ಯವಶಾತಯತ್|

ಸ|| ಆತ್ಮವಾನ್ ಸಃ ಶೈಲಸಂಕಾಶಃ ಭೂತ್ವಾ ಕ್ಷಣೇನ ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಬನ್ಧನಾನಿ ಅವಶಾತಯತ್||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಶೈಲಸಂಕಾಶಃ -
he of the form of a mountain
ಆತ್ಮವಾನ್ ಭೂತ್ವಾ-
attaining his own form
ಕ್ಷಣೇನ ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ -
in a moment became very small
ಬನ್ಧನಾನಿ ಅವಶಾತಯತ್ -
became free of all bonds

||Sloka summary||'

"Hanuman making himself appear like a mountain, in a moment making himself small he cast off all the ropes binding him." ||53.41||

||Sloka 53.42||

ವಿಮುಕ್ತಾಶ್ಚಾಭವತ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪುನಃ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ||53.42||
ವೀಕ್ಷಮಾಣಾಶ್ಚ ದದೃಶೇ ಪರಿಘಂ ತೋರಣಾಶ್ರಿತಮ್|

ಸ||ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ಪುನಃ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ಅಭವತ್| ವೀಕ್ಷಮಾಣಶ್ಚ ತೋರಣಾಶ್ರಿತಂ ಪರಿಘಂ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ -
illustrious one having freed himself
ಪುನಃ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ಅಭವತ್ -
again assumed the form of the size of a mountain
ವೀಕ್ಷಮಾಣಶ್ಚ - looking around
ತೋರಣಾಶ್ರಿತಂ ಪರಿಘಂ ದದರ್ಶ -
sitting on the archway he saw the iron club

||Sloka summary||

"The illustrious one having freed himself again assumed the form of the size of a mountain. Looking around , sitting on the archway he found the iron club."||53.42||

||Sloka 53.43||

ಸ ತಂ ಗೃಹ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಾಲಾಯಸ ಪರಿಷ್ಕೃತಮ್||53.43||
ರಕ್ಷಿಣಸ್ತಾನ್ ಪುನಃ ಸರ್ವಾನ್ ಸೂದಯಾಮಾಸ ಮಾರುತಿಃ|

ಸ|| ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸಃ ಮಾರುತಿಃ ಕಾಲಾಯಸಪರಿಷ್ಕೃತಂ ತಂ ಪುನಃ ಗೃಹ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ ತಾನ್ ರಕ್ಷಿಣಃ ಸೂದಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸಃ ಮಾರುತಿಃ -
strong armed son of wind god
ಕಾಲಾಯಸಪರಿಷ್ಕೃತಂ -
that which was made of black iron
ತಂ ಪುನಃ ಗೃಹ್ಯ - again seizing that one
ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ರಕ್ಷಿಣಃ ಸೂದಯಾಮಾಸ -
killed all the guards

||Sloka summary||

"The strong-armed son of wind god, again seizing the club made of black iron killed all the guards." ||53.43||

||Sloka 53.44||

ಸತಾನ್ ನಿಹತ್ವಾ ರಣಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮಃ
ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಪುನರೇವ ಲಂಕಾಮ್||
ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಂಗೂಲಕೃತಾರ್ಚಿಮಾಲೀ
ಪ್ರಕಾಶತಾಽಽದಿತ್ಯ ಇವಾರ್ಚಿಮಾಲೀ||53.44||

ಸ|| ರಣಚಂಡವಿಕ್ರಮಃ ಸಃ ತಾನ್ ನಿಹತ್ವಾ ಪುನರೇವ ಲಂಕಾಂ ಸಮೀಕ್ಷಮಾನಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಂಗೂಲಕೃತಾರ್ಚಿಮಾಲೀ ಅರ್ಚಿಮಾಲೀ ಅದಿತ್ಯ ಇವ ಪ್ರಕಾಶತ||

||Sloka meanings||

ರಣಚಂಡವಿಕ್ರಮಃ -
one who is of fearsome valor in war
ಸಃ ತಾನ್ ನಿಹತ್ವಾ -
he having killed them
ಪುನರೇವ ಲಂಕಾಂ ಸಮೀಕ್ಷಮಾನಃ -
gazing at Lanka once again
ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಂಗೂಲಕೃತಾರ್ಚಿಮಾಲೀ -
garlanded by the flames of his tail around
ಅರ್ಚಿಮಾಲೀ ಅದಿತ್ಯ ಇವ ಪ್ರಕಾಶತ -
shone like the Sun covered with garland of rays

||Sloka summary||

"Hanuman who was of fearsome valor in war with the Rakshasas, having killed them gazed at Lanka once again. Garlanded by the flames of his tail around, he shone like the Sun covered with garland of rays." ||53.44||
The unquestionable highlight of the Sarga is Sita's prayers.

We heard of Hanuma, as the Acharya or the teacher,
who set out in search of the Jiva who strayed away from Paramatman?
Acting as a teacher, he sets out in search of the Jiva.

Having found the Jiva,
having observed Jiva to confirm that he has the necessary characteristics of a Seeker,
he, the teacher, owns the Jiva as a seeker.
Having created the confidence in him as the teacher,
then the teacher becomes the agent for the unification of the Seeker or Jivatma and Paramatma.

In this narration Hanuma is the teacher.
Sita is the Seeker.

The two benefactors or protectors of the Jiva are the teacher and the Supreme being.
The Seeker who goes astray loses both the protectors.

The teacher must be seen in relation to Supreme being
The Seeker is to be seen in relation to the teacher.
For the Seeker the teacher is the guide
Now we see Hanuma and Sita's actions.

While the tail was on fire
Hanuma decides to bear the pain in the interest of his duty. 'ರಾಮಕಾರ್ಯಾರ್ಥಮ್'.

But Sita could not bear the thought of Hanuma bearing that pain,
She prays to the God of Fire to keep Hanuma cool.

In the relationship between the disciple and the teacher,
how each should act is illustrated by this event

The teacher is responsible for the protection of the disciple.
The disciple under the charge of Guru need not worry about his own protection.
After having obtained a teacher, the Seeker shall be at peace,
knowing that teacher, by extension the Supreme being, is there to show the path.

Similarly, Sita depending on Rama as the Supreme being,
did not use her powers to protect herself.
She has the ascetic powers of a virtuous wife.
She did not use those powers.
She was sure Rama will come and protect here.
But she did use her powers to protect Hanuma.

A disciple under a teacher is also under the protection of the teacher.
The teacher protects the disciple from all sorts of impediments
The disciple under a teacher too has a similar responsibility.
He shall always take charge of physical protection of the Teacher.
Here Sita uses her power for the protection of Hanuma, the teacher.

The teacher who had the grace of the Supreme being,
who continues to serve under the orders of the Supreme?
shall be ready to bear the burdens in serving the Supreme.
He is sure the Supreme being will come to his aid if necessary.

That is what we see in Hanuma
Hanuma, though being tormented by Rakshasa, decides to bear it.
Bears it in the interest of his task for Rama.
Hanuma went around the city as the captive of Rakshasas.
Thus, the roles of the disciple and the teacher is illustrated through this event,

Here the four Slokas of Sita's prayer are important.

ಯದ್ಯಸಿ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಚರಿತಂ ತಪಃ|
ಯದಿ ಚಾಸ್ತ್ಯೇಕಪತ್ನೀತ್ವಂ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||28||
ಯದಿಕಿಂಚಿದನುಕ್ರೋಶಃ ತಸ್ಯ ಮಯ್ಯಸ್ತಿ ಧೀಮತಃ|
ಯದಿ ವಾ ಭಾಗ್ಯಶೇಷೋ ಮೇ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||29||
ಯದಿ ಮಾಂ ವೃತ್ತಿ ಸಂಪನ್ನಾಂ ತತ್ಸಮಾಗಮ ಲಾಲಸಾಂ|
ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಶೀತೋ ಭವತು ಹನೂಮತಃ||30||
ಯದಿ ಮಾಂ ತಾರಯೇದಾರ್ಯಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ|
ಅಸ್ಮಾದುಃಖಾಮ್ಬುಸಂರೋಧಾತ್ ಶೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ||31||

These four Slokas render peace to a burning heart.

one more thing.

Hanuma is Rama's messenger.
Hanuma is captured and brought before Ravana.
We know how Ravana reacted to the same.

There is a similar event in Yuddhakanda.

Rama reaches Lanka with the Vanara Army.
To know more about the Vanara army
Ravana sends two Rakshasas Suka and Sarana to spy on the enemy camp.
Vibhishana finds these two spies moving about in the Vanara camp.
He brings them to Rama.
Rama's statement at that time is indeed a lesson.

"ನ್ಯಸ್ತ ಶಸ್ತ್ರೌ ಗೃಹೀತೌ ವಾ
ನ ದೂತೌ ವಧಂ ಅರ್ಹತಃ"
The spies who discard weapons or who are caught shall not be killed.

Having told this to Vibhishana,
Rama asks the spies whether they got the information they desired.
Rama tells Vibhishana to show whatever is wanted by the spies and let them go.

That is Rama's order.
We can see the contrast of Rama and Ravana's orders.

Ravana is known as a well read one.
But we know from these orders the difference.
Rama combines strength and knowledge with compassion.
Ravana lacks the knowledge and compassion.

Thus, ends Sarga fifty-three of Sundarakanda.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ತ್ರಿಪಂಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ||

Thus ends Sarga fifty-three of Sundarakanda of Ramayana , the first poem composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki .

|| om tat sat||